Achtergrondinformatie

Achtergrondinformatie Stressortherapie

Ik leg graag samen met jou de puzzel

Wanneer je al langere tijd lichamelijke klachten hebt, kan het lastig zijn om te begrijpen waarom ze blijven bestaan. Misschien is er een duidelijke lichamelijke oorzaak aanleiding geweest voor je klachten, misschien ook niet. Misschien is er in het begin iets gebeurd dat je klachten verklaarde, maar past het verhaal na verloop van tijd niet meer bij wat je nu ervaart.

Je klachten zijn echt. Je pijn is echt!

Er is waarschijnlijk meer aan de hand dan alleen wat er lichamelijk zichtbaar of meetbaar is. Binnen Stressortherapie kijken we daarom naar de verschillende puzzelstukjes die mogelijk een rol spelen bij het ontstaan of in stand houden van je klachten.

Op deze pagina leg ik uit hoe ik kijk naar chronische lichamelijke klachten, pijn, sensitisatie, emoties en het brein, en hoe het gedachtegoed van het Mind-Body Syndroom en Stressortherapie hiermee samenhangt.

De vraag is dan niet: wat is er mis? Maar vooral: wat houdt de klachten in stand?

Niks kapot, wel klachten

Wanneer je lichamelijke klachten hebt die blijven bestaan, is het logisch dat je in eerste instantie op zoek gaat naar wat er lichamelijk mis is. Je wilt begrijpen waar de pijn vandaan komt en wat je kunt doen om ervan af te komen.

Soms wordt er een lichamelijke oorzaak gevonden die een reguliere arts kan verhelpen. Soms wordt die oorzaak behandeld, maar blijven de klachten bestaan. En soms wordt er helemaal geen duidelijke lichamelijke verklaring gevonden en heb je toch klachten.

Dat kan verwarrend en frustrerend zijn. Zeker wanneer je klachten echt zijn en je ze iedere dag voelt.

Binnen Stressortherapie kijken we daarom ook naar een andere mogelijkheid: dat je lichaam en brein klachten kunnen blijven produceren en ervaren, ook wanneer er geen actuele lichamelijke beschadiging meer is die de klachten voldoende verklaart.

Dat betekent niet dat er niets aan de hand is. Je klachten zijn echt. Alleen de manier waarop ze ontstaan of in stand worden gehouden, is waarschijnlijk anders dan je tot nu toe dacht.

Chronische pijn en neuraalpadpijn

Wanneer je lichaam beschadigd raakt, heeft pijn een belangrijke functie. Pijn is een beschermingssignaal van je zenuwstelsel: het waarschuwt je dat er iets aan de hand is en helpt je om voorzichtig te zijn. Bijvoorbeeld: als je je voet hebt verstuikt, zorgt de pijn ervoor dat je er niet op gaat staan.

Bij een lichamelijk letsel hoort daarom meestal een bepaalde hersteltijd. Afhankelijk van wat er gebeurd is, kan dat enkele weken tot maanden duren.

Het is niet ongewoon dat pijn tijdens het herstel een tijd aanwezig blijft. Wat minder vanzelfsprekend is, is dat de pijn blijft bestaan nadat het oorspronkelijke letsel voldoende hersteld is.

Soms wordt je zenuwstelsel in de loop van de tijd steeds gevoeliger. Dit noemen we sensitisatie. De zenuwbanen die betrokken zijn bij pijn worden steeds sneller geactiveerd en de pijn wordt steeds heviger ervaren. Daardoor kan je lichaam pijn blijven ervaren, ook wanneer de oorspronkelijke lichamelijke aanleiding niet meer voldoende verklaart waarom de klachten er nog zijn.

De pijn is dan nog steeds echt! Alleen de manier waarop de pijn ontstaat of in stand wordt gehouden, vindt zijn oorsprong in het brein en zenuwstelsel, dat te snel en te hevig alarm slaat.

De klachten kunnen in de loop van de tijd ook veranderen. Pijn kan erger worden, zich uitbreiden, op een andere plek voelbaar worden of samengaan met andere lichamelijke klachten. Dat kan verwarrend zijn, zeker wanneer je steeds opnieuw probeert te begrijpen wat er lichamelijk misgaat.

We noemen dit in de stressortherapie, net als dr. Schubiner, neuraalpadpijn: pijn die steeds gemakkelijker kan worden geactiveerd doordat je zenuwstelsel als het ware heeft geleerd om sneller alarm te slaan.

Je hoeft er niet mee te leren leven

Wanneer je lichamelijke klachten hebt, wordt er meestal eerst gekeken naar wat er lichamelijk aan de hand is. Waar komt de pijn vandaan? Is er sprake van een beschadiging? Welke structuur veroorzaakt de klachten? En wat kunnen we doen om het lichaam te herstellen?

Dat is natuurlijk belangrijk. Maar soms is er geen duidelijke lichamelijke oorzaak te vinden. Of er was aanvankelijk wel een duidelijke oorzaak, maar die verklaart na verloop van tijd niet meer waarom de klachten blijven bestaan.

Vaak krijg je dan te horen dat je ermee moet leren leven, of dat er niets meer aan te doen is. Soms wordt zelfs gezegd dat het tussen je oren zit.

Dat laatste klopt niet. Je klachten zitten niet tussen je oren. Je klachten zijn echt. Je pijn is echt.

Pijn wordt door je brein en zenuwstelsel aangemaakt en verwerkt. In die zin zit pijn inderdaad ‘in je hoofd’. Maar dat betekent absoluut niet dat je de pijn verzint of dat de pijn niet lichamelijk gevoeld wordt.

Je brein speelt een belangrijke rol bij het ontstaan, versterken en in stand houden van pijn en andere lichamelijke klachten. Daarom is het ook interessant om verder te kijken dan alleen naar de plek waar je pijn voelt of naar de oorspronkelijke lichamelijke aanleiding.

Binnen Stressortherapie onderzoeken we daarom ook wat er in je systeem gebeurt en welke andere factoren mogelijk een rol spelen bij het in stand houden van je klachten.

Je hoeft er dus niet zomaar vanuit te gaan dat je met je klachten moet leren leven. Ik zie regelmatig dat klachten duidelijk verminderen en ook dat mensen herstellen, wanneer ze gaan begrijpen en voelen wat er onder hun klachten ligt.

Misschien klopt het plaatje niet meer

Soms begint een klachtenpatroon met een duidelijke lichamelijke gebeurtenis. Je valt, loopt een blessure op, krijgt een infectie, ondergaat een operatie of loopt een hersenschudding op. Het is dan logisch dat je lichaam tijd nodig heeft om te herstellen.

Maar wat als je na die hersteltijd nog steeds klachten houdt?

Of wanneer je klachten in de loop van de tijd veranderen? De pijn wordt erger, breidt zich uit, verplaatst zich of er komen nieuwe klachten bij.

Dan kan het zijn dat de oorspronkelijke lichamelijke oorzaak niet meer voldoende verklaart wat je nu ervaart.

Dat betekent niet dat er in het begin niets aan de hand was. De blessure, infectie, operatie of hersenschudding kan heel goed echt de aanleiding zijn geweest. Maar misschien klopt het plaatje inmiddels niet meer.

Soms begint een klachtenpatroon niet met één duidelijke lichamelijke gebeurtenis. Klachten kunnen zich ook geleidelijk ontwikkelen, bijvoorbeeld in een periode waarin je langere tijd onder druk hebt gestaan of veel van jezelf hebt gevraagd.

Wanneer je huidige klachten niet meer volledig verklaard worden door het lichamelijke verhaal, is het interessant om verder te kijken: Welke andere puzzelstukjes spelen een rol bij het ontstaan of in stand houden van je klachten?

Je klachten zitten niet tussen je oren

Wanneer we het hebben over de invloed van emoties en stress op lichamelijke klachten, krijgen mensen soms te horen dat hun klachten ‘tussen hun oren zitten’. Alsof de klachten niet echt zijn of alsof je ze zelf veroorzaakt. Dat is niet wat ik bedoel!

Je emoties en je lichaam zijn voortdurend met elkaar verbonden. Dat merk je waarschijnlijk zelf ook. Als je zenuwachtig bent, kan je hart sneller gaan kloppen. Je kunt zweethanden krijgen, een knoop in je maag voelen of spanning in je schouders ervaren. Als je schrikt, reageert je lichaam direct. En wanneer je verdrietig bent, kun je letterlijk een brok in je keel voelen.

Emoties hebben dus lichamelijke gevolgen. Ze beïnvloeden onder andere je zenuwstelsel en daarmee ook hoe je lichaam reageert en hoe je lichamelijke signalen ervaart.

Ook angst, stress en de verwachting dat iets mis kan gaan, kunnen invloed hebben op hoe je zenuwstelsel lichamelijke signalen verwerkt. Wanneer je lichaam langere tijd alert is, kan het steeds gevoeliger reageren.

Je klachten zijn dus niet ingebeeld. Ze zijn echt. Alleen de manier waarop ze ontstaan of in stand worden gehouden, is waarschijnlijk anders dan je tot nu toe dacht.

Hoe kan je systeem steeds gevoeliger worden?

Wanneer je langere tijd lichamelijke klachten hebt, ga je vaak steeds meer letten op wat je lichaam doet. Dat is heel begrijpelijk: je wilt weten waar de pijn vandaan komt en of er iets misgaat.

Wordt de pijn erger? Kan ik dit wel? Moet ik rusten? Wat betekent deze sensatie? Zal het weer misgaan? Ben ik over mijn grens gegaan?

Door steeds alert te zijn op je lichaam, kan je beschermingssysteem steeds gevoeliger worden. Je zenuwstelsel gaat signalen sneller als belangrijk of mogelijk bedreigend zien.

Je gaat waarschijnlijk nog meer rust nemen, activiteiten vermijden of dingen anders doen uit angst dat je klachten erger worden. Misschien ben je voortdurend aan het voelen, controleren of inschatten wat je lichaam aankan. Dat is allemaal begrijpelijk: je probeert jezelf te beschermen.

Maar wanneer je lichaam steeds opnieuw de boodschap krijgt dat bepaalde bewegingen, sensaties of activiteiten (mogelijk) gevaarlijk zijn en je daarop handelt, wordt het systeem steeds alerter en gevoeliger. Daardoor kunnen ook signalen die op zichzelf niet gevaarlijk zijn, sterker worden ervaren. Je alarmsysteem in je brein gaat steeds sneller en heviger klachten aanmaken. Zo kom je in een vicieuze cirkel terecht. Er ontstaat een patroon waarin je brein steeds sneller en meer klachten aanmaakt, ter waarschuwing, terwijl je klachten je steeds meer beperken en je vertrouwen in je lichaam steeds kleiner wordt.

De relevante emotie

Binnen Stressortherapie gaan we ervan uit dat er onder je klachten een relevante emotie ligt die je onbewust (!) onderdrukt. Het is een emotie die je brein op de één of andere manier als gevaarlijk is gaan ervaren. Zodra deze emotie zich aandient, zorgt je systeem ervoor dat je haar niet bewust hoeft te voelen.

Dat gebeurt niet bewust. Je denkt niet: deze emotie mag ik niet voelen. Je hebt ooit geleerd dat die emotie “gevaarlijk” voelt en bent allerlei gedrag gaan doen om die emotie niet meer te hoeven ervaren. Misschien door door te gaan, je aan te passen, sterk te zijn, lief te doen, voor anderen te zorgen, perfectionistisch te worden of op een andere manier niet te hoeven voelen wat er werkelijk in je leeft.

De emotie is daarmee niet verdwenen. Ze blijft onbewust actief in je systeem.

Binnen Stressortherapie onderzoeken we welke emotie dat bij jou is en wat ervoor heeft gezorgd dat je deze emotie bent gaan onderdrukken.

Eén emotie als aanzetter

Binnen Stressortherapie gaan we ervan uit dat er bij aanhoudende lichamelijke klachten één relevante emotie is die als belangrijkste aanzetter van de klachten fungeert.

Er kunnen natuurlijk meerdere emoties en ervaringen meespelen. Vaak hangen die ook met elkaar samen. Toch is er meestal één emotie die er voor jouw systeem uitspringt en die je onbewust probeert te vermijden of te onderdrukken.

Je bent je vaak niet bewust van welke emotie het gaat. Misschien voel je bijvoorbeeld veel boosheid, maar ligt daaronder eigenlijk angst. Of je denkt dat je vooral verdrietig bent, terwijl er onder dat verdriet een andere emotie zit die je al veel langer probeert niet te voelen.

Daarom gaan we niet alleen kijken naar wat je bewust denkt of vertelt. We werken ook op de onbewuste laag, waar de weggedrukte emotie zit. We onderzoeken wat je lichaam aangeeft, welke situaties klachten oproepen of versterken en welk gedrag je laat zien wanneer een bepaalde emotie zich aandient.

Zo komen we steeds dichter bij de emotie die bij jou onder de klachten ligt en een belangrijke rol speelt bij het in stand houden ervan.

Van onbewust naar bewust

Het is één ding om te begrijpen welke emotie er mogelijk onder je klachten ligt. Het is iets anders om die emotie werkelijk te erkennen en te voelen.

Wanneer je de emotie die je al die tijd hebt proberen te vermijden werkelijk kunt voelen, zonder ervoor weg te hoeven lopen of jezelf ertegen te beschermen, gebeurt er iets belangrijks.

Je systeem krijgt nieuwe informatie: Ik kan dit voelen en ik ben veilig.

Je hoeft de emotie voortaan niet meer weg te drukken. Je hoeft er niet meer voor te vluchten. Je kunt ervaren dat je deze emotie kunt voelen zonder dat er iets ergs gebeurt.

Van daaruit ontstaat ruimte om ander gedrag te kiezen. Niet meer automatisch aanpassen, vermijden, onderdrukken of over je eigen grenzen gaan om een bepaalde emotie niet te hoeven voelen, maar steeds meer kunnen kiezen vanuit wat jij werkelijk wilt.

Het limbisch systeem hoeft niet langer alarm te slaan

Het limbisch systeem speelt een belangrijke rol bij emoties, dreiging en de lichamelijke reacties die daarbij horen. Wanneer je systeem iets als gevaarlijk ervaart, kan het je lichaam in een staat van alertheid brengen.

Binnen Stressortherapie gaan we ervan uit dat de relevante, onbewust onderdrukte emotie hierbij een belangrijke rol speelt. Zolang je systeem deze emotie als gevaarlijk blijft ervaren, kan het beschermingsmechanismen blijven inzetten.

Wanneer je de emotie werkelijk leert erkennen en voelen, zonder jezelf ertegen te hoeven beschermen, krijgt je systeem nieuwe informatie. Je ervaart dat je deze emotie kunt voelen en dat je veilig bent.

Het limbisch systeem hoeft dan niet langer op dezelfde manier alarm te slaan. Je zenuwstelsel kan tot rust komen en de oude beschermingspatronen zijn niet meer op dezelfde manier nodig.

Emotionele en lichamelijke pijn zijn nauw met elkaar verbonden en maken gebruik van deels overlappende processen in het brein. Wanneer emotionele pijn niet langer onderdrukt hoeft te worden en je systeem leert dat je deze emotie kunt voelen zonder dat je jezelf hoeft te beschermen, hoeft je lichaam deze emotie niet meer op dezelfde manier tot uiting te brengen in lichamelijke klachten.

Daar zit voor mij de kern van Stressortherapie: niet de klacht wegduwen, maar ontdekken welke emotie eronder ligt, deze erkennen en doorvoelen, en vervolgens leren dat het veilig is ander gedrag te doen. Vanuit jouw intrinsieke wil.

Dat kan leiden tot een duidelijke vermindering van je klachten. En regelmatig verdwijnen klachten zelfs helemaal.

Welke puzzelstukjes spelen bij jou mee?

Bij het zoeken naar de relevante emotie kijken we naar het geheel.

Niet alleen naar je lichamelijke klachten, maar bijvoorbeeld ook naar:

  • de gedachten die je over je klachten hebt;
  • de angst of zorgen die zijn ontstaan;
  • wat je bent gaan vermijden;
  • hoe je met je klachten omgaat;
  • welke overtuigingen je over jezelf en je lichaam hebt;
  • welke emoties je gemakkelijk voelt en welke juist moeilijk;
  • gebeurtenissen of periodes uit je leven die nog steeds emotioneel actief kunnen zijn;
  • de manieren waarop je jezelf bent gaan beschermen.

Soms lijkt het antwoord in eerste instantie heel logisch. Soms kom je juist iets tegen wat je totaal niet had verwacht.

Ik leg samen met jou de puzzel.

Niet om je verleden eindeloos te analyseren, maar om te begrijpen wat jouw systeem heeft geleerd en wat er nodig is om iets nieuws te kunnen ervaren.

Het gaat niet alleen om begrijpen

Een inzicht kan enorm waardevol zijn. Maar alleen weten waar je klachten vandaan komen is niet genoeg.

Je kunt bijvoorbeeld heel goed weten dat je boos bent. Maar weten dat je boos bent, is iets anders dan je boosheid daadwerkelijk voelen.

Je kunt weten dat je altijd voor anderen zorgt. Maar iets anders is ervaren wat er gebeurt wanneer je jezelf niet langer wegcijfert.

Daarom is binnen Stressortherapie niet alleen het begrijpen, maar juist ook het ervaren en doorvoelen belangrijk. Dit is wat je gaat leren:

  • Je herkent wat er speelt en om welke emotie het gaat.
  • Je erkent wat deze emotie met jou en je systeem te maken kan hebben.
  • Je laat de emotie toe en doorvoelt haar.
  • Je maakt een andere keuze, omdat je de emotie niet meer uit de weg hoeft te gaan.
  • Je kiest ervoor om jouw eigen intrinsieke wil te volgen.

Dat betekent ook dat je gaat oefenen met ander gedrag.

Niet meer automatisch vluchten.
Niet meer automatisch onderdrukken.
Niet meer steeds over je eigen grenzen heen.
Niet meer automatisch doen wat je altijd deed om een bepaald gevoel niet te hoeven voelen.

Daar ontstaat ruimte voor iets nieuws.

Het proces kan iets in beweging brengen

Wanneer je systeem nieuwe ervaringen opdoet, hoeft het niet altijd op dezelfde manier te blijven reageren.

Je gaat leren dat een lichamelijke sensatie niet automatisch betekent dat er gevaar is. Je gaat leren dat jouw specifieke emotie niet gevaarlijk is. Je gaat leren dat je een gevoel kunt verdragen zonder ervoor weg te hoeven. En je gaat ontdekken dat je andere keuzes kunt maken.

Zo kan je systeem steeds meer ervaren dat je veilig bent, ook wanneer je iets voelt wat je vroeger probeerde te vermijden.

Dat kan ruimte geven om het vertrouwen in je lichaam opnieuw op te bouwen en weer meer deel te nemen aan het leven.

Bij veel mensen leidt dit tot een duidelijke vermindering van de klachten. En soms verdwijnen klachten zelfs helemaal.

Tegelijkertijd blijft ieder mens anders. Ik kan je daarom geen bepaalde uitkomst beloven.

Wat ik wel kan doen, is samen met jou onderzoeken wat er bij jou speelt en je begeleiden in het proces.

Chronisch-heel

Chronisch-heel betekent voor mij dat je ontdekt dat je in de kern niet kapot bent. Je bent al heel.

Binnen Stressortherapie kijken we er anders naar. Je brein en zenuwstelsel kunnen iets als gevaarlijk hebben geïnterpreteerd en je vervolgens zijn gaan beschermen. Dat kan echte en soms langdurige lichamelijke klachten geven. Maar dat betekent niet dat jij kapot bent.

Alles in jou doet ertoe. Jij als geheel doet ertoe. Ook de gevoelens, gedachten en delen van jezelf die je liever niet ziet, waar je je misschien voor schaamt of die je jarenlang onder het tapijt hebt proberen te vegen. Juist wat je probeert weg te duwen, kan belangrijk zijn om te leren kennen.

Wanneer je jezelf steeds meer kunt ontmoeten met nieuwsgierigheid en compassie, hoef je minder tegen jezelf te vechten. Je kunt toelaten wat er in je leeft en daardoor steeds dichter bij jezelf komen.

Je hoeft jezelf niet te repareren. Niks in jou hoeft weg. Je mag jezelf weer ontmoeten, met alles in jou.

Je bent al heel. En vanuit die heelheid kun je steeds meer gaan leven wie je werkelijk bent.

Meer weten?

Wil je meer weten over Stressortherapie en hoe ik met je werk?

Op mijn pagina Stressortherapie lees je voor wie Stressortherapie mogelijk iets kan betekenen, hoe een traject eruitziet en wat je van mij kunt verwachten.

→ Lees meer over Stressortherapie

Herken je jezelf in dit verhaal en wil je onderzoeken of Stressortherapie bij jou past? Je bent welkom voor een vrijblijvende kennismaking.

 

legpuzzel hart - 185309975

 

Ben je nieuwsgierig of ik wat voor je kan betekenen, boek dan een vrijblijvend kennismakingsgesprek.